Καλλιεργώντας τη μαθησιακή ανεξαρτησία: Maria Montessori

google-doodle_-montessori

Μια γυναίκα ήταν αυτή που έμελλε να αλλάξει τις αρχές τις προσχολικής παιδαγωγικής. Το όνομα αυτής: Μαρία Μοντεσόρι (1870-1952). Ήταν ιταλικής καταγωγής με πάθος για την εκπαίδευση και τη σφαιρική ανάπτυξη των δεξιοτήτων των παιδιών μέσω αισθητηριακών κινήτρων. Σήμερα, η Google τιμά τα 142 χρόνια από τη γέννηση της.

Αν βρεθούμε σε μια τάξη που εφαρμόζει το μοντεσοριανό σύστημα γρήγορα καταλαβαίνουμε ότι δεν μοιάζει με τις συμβατικές τάξεις. Τα παιδιά δραστηριοποιούνται ενεργά, δρώντας ανεξάρτητα και ασχολούνται με εκπαιδευτικά υλικά που διεγείρουν όλες τους τις αισθήσεις. Υλικά που μεταδίδουν πολύπλοκες γνώσεις με χειροπιαστό τρόπο. Έτσι, δεν αισθάνονται ότι κάνουν κάποια άσκηση διότι μέσω αυτής διασκεδάζουν.

Όλα τα υλικά σε μια μοντεσοριανή τάξη κατηγοριοποιούνται σε πέντε μαθησιακές κατηγορίες:

1. Καθημερινή ζωή,

2. Αισθήσεις,

3. Γλώσσα,

4. Μαθηματικά,

5. Πολιτισμός.

Το μοντεσοριανό εκπαιδευτικό υλικό χαρακτηρίζεται από μια προσεκτική αλληλουχία έτσι ώστε κάθε δραστηριότητα να υπάγεται σε μια λογική σειρά και διεργασία. Αυτό επιτρέπει στα παιδιά να οργανώσουν τη σκέψη τους και τις δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων με σαφή τρόπο και να απορροφήσουν τη γνώση που τους προσφέρεται μέσω των αισθήσεων τους.

Τα μικρά παιδιά έχουν έμφυτες δεξιότητες που πρέπει να καλλιεργήσουν για να κερδίσουν την ανεξαρτησία τους. Ο σεβασμός της επιθυμίας του παιδιού να γίνει ανεξάρτητο αποτελεί θεμέλιο λίθο της μοντεσοριανής φιλοσοφίας. Τα παιδιά αναπτύσσουν μια αίσθηση υπερηφάνειας όταν μπορούν να κάνουν πράγματα μόνα τους.

Η Μαρία Μοντεσόρι ήταν από τις πρώτες παιδαγωγούς που παρατήρησε ότι τα παιδιά μαθαίνουν ευκολότερα όταν απασχολούνται σε δραστηριότητες χρησιμοποιώντας τα χέρια τους και την αίσθηση της αφής. Πίστευε ότι τα παιδιά πρέπει να κινούνται ελεύθερα στο περιβάλλον τους και να ερευνούν οτιδήποτε τα ενδιαφέρει. Γι’ αυτό το λόγο η Μοντεσόρι επέμενε ότι το περιβάλλον μιας τάξης θα έπρεπε να είναι όμορφο. Με τα χρόνια κατάφερε να δημιουργήσει ένα πρόγραμμα σπουδών που ανταποκρινόταν σε όλες τις αισθήσεις του παιδιού.

Τα μικρά παιδιά έχουν την έμφυτη ικανότητα να αναπτύξουν τις γλωσσικές τους δεξιότητες, η οποία μειώνεται με την πάροδο του χρόνου καθώς μεγαλώνουν. Η μέθοδος δίνει έμφαση στην εκμάθηση των ήχων κάθε γράμματος κι όχι το αλφαβήτου. Μέσω του προγράμματος τα παιδιά μαθαίνουν πώς να αναπτύξουν τις κινητικές ικανότητες που χρειάζονται για να μπορούν να γράψουν στο μέλλον και τις οπτικές και ακουστικές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την ανάγνωση. Αντικείμενα και εικόνες χρησιμοποιούνται για να ξεκινήσει η διασύνδεση μεταξύ των αρχικών ήχων και των ονομάτων των αντικειμένων. Για παράδειγμα μαθαίνουν ότι ο σκύλος ξεκινά από τον ήχο /σ/, η γάτα από τον ήχο /γ/ και ούτω καθεξής.

Ακόμα και η έννοια των αριθμών γίνεται χειροπιαστή. Παρόλο που τα σύμβολα των αριθμών εκφράζουν αφηρημένες έννοιες για το παιδί στην αρχή μέσω της μοντεσοριανής μεθόδου μπορεί να καταλάβει τη σημασία κάθε συμβόλου. Κάθε παιδί που μαθαίνει μαθηματικά μέσα σε μια μοντεσοριανή τάξη γνωρίζει τη διαφορά μεταξύ του 100 και του 1000 διότι την έχει δει και νιώσει.

Αντίθετα με άλλα σχολεία, τα παιδιά μπορούν να ασχοληθούν με μια δραστηριότητα για όσο χρόνο θέλουν ώσπου να νιώσουν έτοιμα να περάσουν σε κάποια άλλη, εξαντλώντας έτσι την περιέργεια τους για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Τα παιδιά αποφασίζουν ποια δραστηριότητα τα ενδιαφέρει και φυσικά την επαναλαμβάνουν ώσπου να αισθανθούν έτοιμα να προχωρήσουν στην επόμενη.

Η έμφυτη περιέργεια των παιδιών να ανακαλύψουν τον κόσμο που τα περιτριγυρίζει είναι αυτό που κάνει τη μάθηση διασκεδαστική. Απολαμβάνουν τη διαδικασία κι όχι το αποτέλεσμα. Για να γίνουν ανεξάρτητοι μαθητές αναλαμβάνουν υποχρεώσεις τόσο για τους εαυτούς τους όσο και για την τάξη τους. Μαθαίνουν να απολαμβάνουν τη διαδικασία της μάθησης χωρίς ανταγωνιστικές πιέσεις. Κάθε παιδί προοδεύει με τους δικούς του ρυθμούς.

Αυτή είναι η μέθοδος που διδάσκονται οι νηπιαγωγοί στα πανεπιστήμια και για την οποία αξίζει να ενημερωθούν οι γονείς.

4 Comment

  1. ioazon says: Reply

    Αλήθεια, θα έστελνες τον Αλέξανδρο σε αυτά τα σχολεία;

    1. Belz says: Reply

      Από όσο έχω διαβάσει έχουν ενδιαφέρον. Εσύ έχεις ακούσει κάτι κακό; Κάτι που θα σε έκανε να πεις όχι;

      1. ioazon says: Reply

        Στο Γυμνάσιο-Λύκειο που πήγα είχα 6-7 συμμαθητές/τριες από τα μοντεσοριανά. Κάποιοι από αυτούς ήταν εξαιρετικά μυαλά. Σίγουρα ήταν όλοι πιο δημιουργικοί από εμάς.
        Θα τους βρω απ’ το fb και θα τους ρωτήσω όταν έρθει η ώρα…. (προς το παρόν ψάχνουμε σπίτι να μετακομίσουμε για να ξεκινήσουμε απ’ το νέο έτος την…. τεκνοποίηση)

        1. Belz says: Reply

          Θα είχε ενδιαφέρον να τις ρωτήσεις για να μας πεις κι εμάς. Με το καλό το σπίτι και ένα μωράκι! Φιλιά!

Τα σχόλια σας είναι καλοδεχούμενα!