Στις αμμουδιές του Ομήρου

elytis-collage-piano

Σήμερα ανταποκρίνομαι σε μια πρόσκληση των Μαμά…δες Μπαμπά…δες που μας παρακίνησαν να ανοίξουμε μια ποιητική συλλογή και να διαβάσουμε ξανά την ποίηση του Ελύτη. Αφορμή στάθηκε ο εορτασμός για τα 101 χρόνια από τη γέννηση του νομπελίστα ποιητή. Δύσκολο να διαλέξω ποίημα, δύσκολο να βρω το αγαπημένο. Τελικά βρίσκω ένα. Ένα που μου θυμίζει τις σπουδές μου, την καταγωγή μου, αυτό που θέλω να περάσω στο παιδί μου. Ένα πάντα επίκαιρο ποίημα, γι’ αυτούς που αναζητούν να ορίσουν την ελληνικότητα και να αυτοπροσδιοριστούν στο χωροχρόνο.

Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική

Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική.
Το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου…

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου…

Εκεί σπάροι και πέρκες
ανεμόδαρτα ρήματα
ρεύματα πράσινα μες στα γαλάζια
όσα είδα στα σπλάχνα μου ν’ ανάβουνε
σφουγγάρια, μέδουσες

με τα πρώτα λόγια των Σειρήνων

όστρακα ρόδινα με τα πρώτα μαύρα ρίγη…

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα μαύρα ρίγη…

Εκεί ρόδια, κυδώνια
θεοί μελαχρινοί, θείοι κ’ εξάδελφοι
το λάδι αδειάζοντας μες στα πελώρια κιούπια.
Και πνοές από τη ρεματιά ευωδιάζοντας
λυγαριά και σχίνο

σπάρτο και πιπερόριζα

με τα πρώτα πιπίσματα των σπίνων

ψαλμωδίες γλυκές με τα πρώτα-πρώτα Δόξα Σοι…

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα-πρώτα Δόξα Σοι!

Εκεί δάφνες και βάγια
θυμιατό και λιβάνισμα

τις πάλες ευλογώντας και τα καριοφίλια

στο χώμα το στρωμένο με τ’ αμπελομάντιλα,

κνίσες, τσουγκρίσματα

και Χριστός Ανέστη

με τα πρώτα σμπάρα των Ελλήνων!
Αγάπες μυστικές με τα πρώτα λόγια του Ύμνου…

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα λόγια του Ύμνου!

Αναζητώντας τις λέξεις για να περιγράψω τα συναισθήματα που νιώθω διαβάζοντας αυτό το ποίημα θα πω με συγκίνηση ότι

Η γλώσσα που έδωσα στο παιδί μου είναι η ελληνική…

…με ότι κι αν αυτό συνεπάγεται. Μεγάλο βάρος για τους μικρούς του ώμους. Όμως πόσο περήφανος θα νιώσει όταν μάθει ότι αυτές τις λεξούλες τις μιλούσαν άλλοι – κάποιες μάλιστα ίδιες κι απαράλλαχτες – πριν χιλιάδες χρόνια. “Αλέξανδρε, το όνομα σου, όπως και πολλά ονόματα γύρω σου, υπάρχουν στον κόσμο εδώ και πολλά πολλά χρόνια”.

Κοιτάξτε πώς εδώ ο ποιητής υπαινίσσεται τη νηπιακή ηλικία:

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου, με τα πρώτα μαύρα ρίγη…

Θεωρεί ότι ο κόσμος είναι γραμμένος μέσα μας και με το άκουσμα των λέξεων έρχεται στο φως, συνειδητοποιείται. Οι πρώτες λέξεις των παιδιών μας ήταν ελληνικές. Το πρώτο όστρακο που τους δόθηκε ήταν μια ελληνική λεξούλα που στην αρχή την επανέλαβαν χωρίς να καταλαβαίνουν πλήρως το νόημα της. Ήθελαν να μας μοιάσουν ακούγοντας να τη λέμε εμείς. Σιγά σιγά τα παιδιά μεγαλώνοντας ανοίγουν ένα ένα τα όστρακα και ανακαλύπτουν τους θαυμαστούς θησαυρούς που κρύβουν μέσα τους. Δεν είναι άλλοι από τα νοήματα των λέξεων.

Μεγάλο το βάρος της ευθύνης των γονιών να μάθουν στα παιδιά τους σωστά ελληνικά. Λέγοντας “σωστά ελληνικά” δεν εννοώ βεβαίως κάτι αποκομμένο από την ιστορία. Διότι γλώσσα εκτός από ιστορία, είναι παράδοση, είναι επικοινωνία, είναι αξίες. Λέει ο Ελύτης, μιλώντας σε συνέντευξη του για την Ελλάδα και την Ευρώπη:

“Ελληνικότητα είναι ένας τρόπος να βλέπεις και να αισθάνεσαι τα πράγματα, είτε στην κλίμακα τη μεγάλη, είτε στην ταπεινή. Θέλω να πω είτε σ’ ένα Παρθενώνα, είτε σ’ ένα λιθάρι. Το παν είναι η ευγένεια, η ποιότητα, σε αντίθεση με το μέγεθος και την ποσότητα που χαρακτηρίζουν τη Δύση. Γιατί εκεί βρίσκεται η διαφορά.”

Αυτός τα είπε όλα. Εμείς απλά ακούμε ταπεινά.

Τα σχόλια σας είναι καλοδεχούμενα!