Jeronimo

Το 2000 σήμαινε πολλά πράγματα για την Ελλάδα και τον κόσμο. Αλλαγή της χιλιετίας, φόβος για γενικό μπλακ άουτ και τρομολαγνεία ότι έρχεται το τέλος του κόσμου, πρωθυπουργός ο Κ.Σημίτης που μας εκσυγχρόνισε για τα καλά κάνοντας πολλές φούσκες στο νερό και το χρηματιστήριο και τέλος ήταν η εποχή που πληρώναμε ένα μπουκαλάκι νερό 50 δραχμές κι όχι 50 λεπτά που το πληρώνουμε σήμερα (δηλ. 170,375 δρχ). Για μένα πάλι το 2000 σήμαινε το κωδικό όνομα 200006 που θα με ακολουθούσε για τα επόμενα 4 χρόνια (εντάξει και λίγο παραπάνω). Μη νομίζετε ότι ήταν κανένας αριθμός καταδίκου. Ήταν ο αριθμός του φοιτητικού μητρώου μου.

Δεν ήξερα πολλά για το ΤΞΓΜΔ πριν το δηλώσω στο μηχανογραφικό. Όμως τα έμαθα όλα από την καλή κι από την ανάποδη όταν πέρασα εκεί. Είχε κι έχει πολλά προβλήματα σαν τμήμα, όμως ποιο τμήμα στην Ελλάδα δεν έχει; Θυμάμαι πολλά πράγματα από τα φοιτητικά χρόνια. Πάντα θα με στοιχειώνει το κουβάλημα των λεξικών στις εξεταστικές που μετά από τόσες βόλτες που έχουν κάνει στην Κέρκυρα, τα έχω τώρα και στρογγυλοκάθονται στη βιβλιοθήκη μου, αφού πλέον ότι χρειάζομαι το έχω σε ηλεκτρονική μορφή. Κάποια λεξικά δεν έχουν βγει αλώβητα από αυτές τις δοκιμασίες. Μια φορά, εξεταστική ήταν, είχα δανείσει ένα λεξικό μου σε μια κοπέλα και το κουτσούλισε ένα περιστέρι. Ακόμα το σημάδι βρίσκεται στο πληγωμένο Κάουφμαν που κείτεται σε κάποιο ράφι της βιβλιοθήκης.

 Οι σπουδές ήταν σχετικά εύκολες σε σχέση με αυτό που αντιμετώπισα όταν πήρα το πτυχίο. Η αγορά της μετάφρασης είναι πολύ σκληρή και ουδεμία σχέση έχει με την πολύ ωραία και κατά τα άλλα ενδιαφέρουσα θεωρία της μετάφρασης.

 Αυτό που με ώθησε να διαλέξω αυτές τις σπουδές ήταν η ιδέα ότι είναι μια δουλειά συναρπαστική που δεν θα με έκανε ποτέ να βαριέμαι, γιατί συνεχώς θα αντιμετώπιζα νέες προκλήσεις. Είχα φτιάξει μια ιδεατή εικόνα στο μυαλό μου. Όμως πλανιόμουν πλάνην οικτράν καθότι η δουλειά αυτή είναι για γερά νεύρα. Το άγχος και ο χρόνος είναι σαν τον Tom & Jerry. Ο Τom συνέχεια κυνηγάει τον Jerry και ο Jerry συνέχεια του ξεφεύγει και του σπάει τα νεύρα.

 Κάποιος θα μπορούσε να χαρακτηρίσει τη μετάφραση ως μια ουτοπική επιδίωξη καθότι ποτέ δεν είναι δυνατόν να παράγεις το τέλειο κείμενο, να βρεις τη τέλεια ισοδυναμία. Μπορεί να πλησιάζεις,  να είσαι τόσο κοντά, μια ανάσα και να σου ξεφεύγει στο παρά πέντε. Σαν δραστηριότητα, πάλι μπορεί να αποδειχθεί πολύ δημιουργική διότι μπορεί αρχικά να βασίζεται σε ένα πνευματικό δημιούργημα κάποιου άλλου όμως ο μεταφραστής είναι αυτός που το αναδημιουργεί και το αναδομεί στη δική του γλωσσική πραγματικότητα (!). Δεν θυμάμαι σε ποιο εξάμηνο κάναμε Θεωρία και Πράξη της Μετάφρασης αλλά σήμερα έχω μεγάλο οίστρο.

 Καλά και ωραία όλα ως εδώ όμως μεταφραστής χωρίς φαντασία είναι εξαρχής αποτυχημένος διότι ελλείψει φαντασίας πώς θα καταλάβει τι θέλει να πει ο ποιητής ο οποίος όταν έγραφε ούτε καν σκεφτόταν ότι το έργο του μπορεί κάποτε να μεταφραστεί και δεν έδινε δεκάρα για το αν θα δυσκολέψει το θεάρεστο έργο του μεταφραστή;

 Παρόλα αυτά, θα πρέπει να αναγνωρίσω ότι η μετάφραση προσφέρει πολυμάθεια. Φαντάζομαι ότι μετά από είκοσι χρόνια ενασχόλησης με το αντικείμενο θα έχω γίνει πραγματικός φωστήρας. Στην πραγματικότητα η ενασχόληση με τη μετάφραση καταλήγει να σου προσφέρει ένα σωρό άσχετες γνώσεις (δεν λέω άχρηστες, προσοχή), από το πώς λειτουργεί μια ψηστιέρα ως το τι είναι το νταούκι του Ατλαντικού (Τζιν αν διαβάζεις ξέρεις).

 Επιπλέον, η μετάφραση ως καθιστική εργασία επιτάσσει οπωσδήποτε τη χρήση ανατομικού πληκτρολογίου, ανατομικού ποντικιού, ανατομικής καρέκλας, ανατομικού σπιτιού και μαθημάτων γιόγκα, αν δεν θες να πάθεις σύνδρομο De Quervain που έπαθα εγώ και τώρα φυλάω το χέρι μου για να έχω το μισό (οκ μακάβριο ακούγεται). Επίσης ο μεταφραστής θα πρέπει να αποφεύγει τα σνακ ενώ μεταφράζει γιατί διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να πάρει πολλά παραπανίσια κιλά και να στρογγυλέψει επικίνδυνα. Όμως από την άλλη, δεν θα πρέπει να ξεχνάει να φάει για να μην τον βρουν καμιά μέρα λιπόθυμο πάνω στο πληκτρολόγιο.

 Αν ήμουν σαν το στρουμφάκι τον Γρινιάρη (που δεν είμαι) θα έγραφα ότι στη μετάφραση μου τη δίνουν τα εξής:

 1. Μου τη δίνουν οι άνθρωποι που μπερδεύουν τους μεταφραστές με τους διερμηνείς. Δεν είμαστε το ίδιο πράγμα. Το μόνο κοινό που έχουμε είναι το άγχος. Λάθος οι διερμηνείς έχουν περισσότερο άγχος από τους μεταφραστές.

 2. Μου τη δίνουν οι άνθρωποι που νομίζουν ότι το Google translate μπορεί να μεταφράσει καλά και άρτια καθώς και όποια άλλη αυτοματοποιημένη μορφή μετάφρασης.

 3. Μου τη δίνουν οι άνθρωποι που δεν καταλαβαίνουν και απορούν για τις χρεώσεις της μετάφρασης (δεν έχουν κάτσει ποτέ να μεταφράσουν οι ίδιοι).

 Θα κλείσω με ένα απόφθεγμα του Αγίου Ιερωνύμου (προστάτη των μεταφραστών) που δυστυχώς ή ευτυχώς μας κυνηγάει (και ήταν και το καλύτερο που βρήκα):

Good, better, best. 

Never let it rest. 

‘Til your good is better and your better is best.

Τα σχόλια σας είναι καλοδεχούμενα!